Do kiedy zdążysz z antykoncepcją awaryjną

Ile masz czasu w praktyce

Antykoncepcja awaryjna ma dwa różne okna czasowe, bo w Polsce dostępne są dwa preparaty o innym składzie. Escapelle zawiera lewonorgestrel i działa do 72 godzin. EllaOne zawiera octan uliprystalu i działa do 120 godzin. Te limity to górna granica badań rejestracyjnych, a nie moment, w którym warto się zmieścić. Tabletka nie przełącza się nagle z pełnej skuteczności na zero. Szansa na zadziałanie maleje płynnie, godzina po godzinie, bo z upływem czasu rośnie ryzyko, że owulacja właśnie następuje albo już nastąpiła.

Skąd liczyć czas

Okno czasowe liczy się od momentu stosunku bez zabezpieczenia, a nie od chwili, w której zdałaś sobie sprawę z ryzyka. Jeśli w ciągu doby doszło do kilku takich stosunków, licz od pierwszego z nich, bo to on wyznacza najwcześniejszy możliwy moment zapłodnienia. Za punkt zero przyjmij godzinę, w której doszło do kontaktu, a nie porę, o której się obudziłaś czy przypomniałaś. Ta różnica bywa istotna, gdy jesteś blisko granicy 72 lub 120 godzin.

Dlaczego czas ma tak duże znaczenie

Oba preparaty działają tak samo: opóźniają lub hamują owulację. Jeśli przyjmiesz tabletkę przed uwolnieniem komórki jajowej, owulacja się przesuwa i plemniki, które przeżywają w drogach rodnych do kilku dni, nie napotykają komórki jajowej. Jeśli owulacja właśnie trwa albo już się odbyła, nie ma już czego opóźnić, więc tabletka jest znacznie mniej skuteczna. Dlatego liczy się nie sam limit godzin, ale też moment cyklu. Do stosunku tuż przed owulacją tabletka przyjęta nawet szybko może nie zadziałać, a przyjęta wcześnie w cyklu, z dużym zapasem czasu do owulacji, daje wyraźnie większą szansę.

72 czy 120 godzin - który preparat

Wybór zależy głównie od tego, ile godzin minęło i gdzie w cyklu jesteś. Poniżej najprostsze przełożenie tych zasad na decyzję.

EllaOne zachowuje też wyższą skuteczność bliżej owulacji, dlatego bywa preferowane, gdy do stosunku doszło w drugiej połowie okna płodnego. O ostatecznym doborze decyduje lekarz, który przeliczy godziny i uwzględni Twoją sytuację zdrowotną. Różnice między preparatami opisujemy w tekście EllaOne czy Escapelle.

Im wcześniej, tym lepiej - co mówią liczby

Skuteczność antykoncepcji awaryjnej opisuje się jako odsetek ciąż, którym udało się zapobiec u kobiet, które inaczej mogłyby zajść w ciążę. W pierwszej dobie ten odsetek jest najwyższy dla obu preparatów. Z każdą kolejną dobą maleje. To nie znaczy, że tabletka przyjęta trzeciego dnia jest bezużyteczna, ale że zwłoka realnie kosztuje. Praktyczny wniosek jest prosty: jeśli masz taką możliwość, nie czekaj do rana ani do końca weekendu. Kilka minut na wypełnienie wywiadu online to realna różnica w skuteczności.

Co robić, gdy okno się kończy

Jeśli zbliżasz się do granicy 120 godzin, nie odkładaj wypełnienia wywiadu na później. Konsultacja online zajmuje kilka minut, a kod e-recepty dostajesz na e-mail, więc do apteki możesz iść od razu. Zostaw sobie margines na wykupienie leku, bo apteka też potrzebuje chwili, a nie każda ma preparat od ręki. Więcej o samym leku znajdziesz na stronie o EllaOne, a o przebiegu konsultacji w tekście o recepcie online.

Co jeśli od stosunku minęło więcej niż 5 dni

Po upływie 120 godzin doustna antykoncepcja awaryjna nie ma już zastosowania. W takiej sytuacji nie warto na siłę przyjmować tabletki, bo szansa na zadziałanie jest znikoma. Skontaktuj się z lekarzem, który oceni Twoją sytuację i doradzi, co dalej. Jeśli miesiączka się spóźnia o ponad 7 dni względem spodziewanego terminu, wykonaj test ciążowy. Więcej o zmianach cyklu po tabletce piszemy w tekście Miesiączka po tabletce dzień po.

Weekend, noc i święta - jak nie stracić okna

Najczęstszym powodem, dla którego okno czasowe się kurczy, jest czekanie na dogodny moment. Stosunek w piątek wieczorem, decyzja odkładana do poniedziałku, bo przychodnia zamknięta, i nagle z 24 godzin robi się 60. Tymczasem e-receptę uzyskasz online także w nocy, w weekend i w święto, bez wychodzenia z domu. Wywiad wypełniasz przez telefon, a po decyzji lekarza kod przychodzi na e-mail. Lek wykupisz w aptece całodobowej albo dyżurnej. Dzięki temu nie musisz dopasowywać się do godzin otwarcia przychodni, a okno czasowe wykorzystujesz w pełni. To realna różnica dla skuteczności, bo antykoncepcja awaryjna działa najlepiej w pierwszej dobie.

Owulacja a limit godzin - dlaczego to nie to samo

Limit 72 lub 120 godzin to granica administracyjna, wynikająca z badań. Twoja indywidualna skuteczność zależy jednak od tego, gdzie w cyklu jesteś. Jeśli do stosunku doszło na kilka dni przed owulacją, tabletka ma dużo czasu, żeby ją opóźnić, i szansa na zadziałanie jest wysoka nawet przy większym opóźnieniu w przyjęciu. Jeśli do stosunku doszło tuż przed owulacją albo w jej trakcie, nawet szybko przyjęta tabletka może nie zdążyć. Dlatego dwie kobiety, które wzięły tabletkę w tym samym czasie od stosunku, mogą mieć różną skuteczność. Tego nie da się przewidzieć samodzielnie, dlatego zasada jest prosta: przyjmij jak najszybciej, niezależnie od tego, w którym dniu cyklu jesteś.

Częste błędy w liczeniu czasu

• Liczenie od momentu, gdy pękła prezerwatywa, a nie od stosunku. Licz od stosunku.
• Zakładanie, że limit to sztywna granica pełnej skuteczności. Skuteczność spada stopniowo, więc każda godzina ma znaczenie.
• Czekanie do rana, bo apteka jest zamknięta. E-receptę uzyskasz online w nocy, a lek wykupisz w aptece całodobowej.
• Mylenie antykoncepcji awaryjnej z tabletką poronną. To dwie różne rzeczy. Antykoncepcja awaryjna nie przerywa ciąży.

Najczęstsze pytania